BraVo-herfst Dank weer voor jullie reacties. Waarderen we zeer! We bespeurden enige bezorgdheid rond de BraVo. Hoeft niet. Zonder de BraVo is deze reis niet mogelijk en zou zeker anders zijn geweest. Hij (zij!) blijft een aandachtstrekker. Continue worden er foto’s en filmpjes gemaakt. Bijvoorbeeld door een jonge Argentijnse vrouw die de BraVo streelde alsof het een baby is. Kinderen willen soms achter het stuur zitten of de keuken zien. Onze plannen om de BraVo te vervangen smelten dan natuurlijk als sneeuw voor de zon. Wel zit de BraVo in de herfst van haar leven en vraagt extra aandacht en zorg(kosten). Op de foto hebben we net een lekke band gehad (diepe scheur opgelopen door scherpe stenen in een lavaveld). Een vrachtwagenchauffeur trekt met een spanband de kapotte band (130kg) weer op het dak. Over foto’s gesproken: die kan je het beste op een wat groter scherm bekijken, bij voorkeur met weinig omgevingslicht en je helderheid behoorlijk hoog om de contrasten goed te zien. Ze zijn namelijk gemaakt om in een donkere bioscoop op een groot scherm te projecteren.

Duitsers in Chili Nog maar 100 jaar geleden was het hier woest en leeg. Er leefden alleen wat inheemse volken. Om het land steviger onderdeel van Chili te laten worden, was het nodig dat er meer economische activiteit kwam. Hier rond het meer van Llanquihue werden de Duitsers uitgenodigd om grote landbouwbedrijven te stichten. De Duitsers brachten hun eigen vaklieden mee en eigen architectuur. Nu kan je er nog steeds Küchen eten.

Warboel We gaan de vulkaan Osorno op. Die is 2661m hoog. Het laatste stuk gaat over een gletsjer en dat kan alleen met gids en stijgijzers. Wij wandelen tot het begin van de gletsjer. In de winter kan je hier skiën, maar nu in de zomer zijn de (oude) liften ook een paar uur per dag in gebruik. Wij wandelen uiteraard alles.

Vulkaan Osorno De laatste uitbarsting was in 1869, maar ook in juli 2018 werd verhoogde seismische activiteit ontdekt. Oftewel aardbevingen. Vaak is dat bij een vulkaan de waarschuwing dat er een uitbarsting aan komt. Er werd dan ook code geel afgegeven, maar een uitbarsting is niet gekomen. We konden dus een veilige wandeling maken.

Casablanca De volgende vulkaan die we opzoeken, is de Casablanca. Slechts 1990m hoog, maar zonder gletsjer. Nu kunnen we wel de kraterrand bereiken. Met de drone kunnen we de sneeuwgevulde krater van boven bekijken. Op de achtergrond zie je nog 2 vulkanen, waaronder de  grensvulkaan Lanin van 3747m. Wij gaan Argentinië weer in.

Huiswinterkoning Om precies te zijn is dit de zuidelijke huiswinterkoning. Hij komt op zoveel plaatsen voor op het zuidelijk halfrond dat ie bij lange na niet de status van kwetsbaar heeft. Ook wel eens een keer fijn om dat te horen. Hij is groter dan onze Nederlandse winterkoning, maar maakt minder kabaal.

Yerba mate De nationale drank van Argentinië is yerba mate. Een sterke thee die je de hele dag met familie, vrienden en collega’s deelt. Wij krijgen hem ook regelmatig aangeboden. Deze keer als we op een mooi plekje langs een rivier staan. De hele familie is nogal geïnteresseerd in de BraVo. De vader werkt in de olie business, maar is daar niet echt blij mee. We krijgen van alles aangeboden, maar uiteindelijk aanvaarden we alleen de mate en een grote rol isolatietape. Was een leuke uitwisseling. En de rest van de dag zijn we klaarwakker.

Cerro Falkner De Cerro Falkner is 2268m hoog en is een gewone Andesberg. Geen vulkaan dus. We lopen eerst door bossen waarin naarmate we hoger komen andere bomen staan. Boven de boomgrens gaat het verder over puinhellingen, soms best wel steil. De beloning is op de top: prachtige uitzichten! De wind laat het flink afkoelen, vandaar de jassen. De wind zorgt er ook voor dat we de drone weer snel terughalen. En ook hier zijn we weer de enigen.

Rodrigo We maken een wandeling in Mapuchegebied. De Mapuche waren er al voordat de Spanjaarden kwamen en hebben nu op een paar plekken beperkte autonomie. We komen Rodrigo tegen als we naar een meer willen wandelen. Dat blijkt in Mapuchegebied te zijn en we mogen er heen als we entreegeld betalen. We krijgen meteen een hele uitleg over de huidige positie van het Mapuchevolk. Vooral in Chili hebben ze het nog heel moeilijk en worden ze zwaar gediscrimineerd. Op de foto zie je een witte hond. Rodrigo heeft ook een zwarte. Die zet een paar uur later zijn tanden in Cock’s been. Voor de tweede keer deze reis tot bloedens toe. Ook Roelien is al een keer gebeten. Gelukkig zijn we tegen rabiës ingeënt.

Che Guevara Geboren als Ernesto Guevara was Che er in 1959 bij toen in Cuba de revolutie plaatsvond. Na een poos onder Fidel Castro minister te zijn geweest, verliet hij in 1966 Cuba om in andere landen de revolutie te verspreiden. Met steun van de CIA werd hij in 1967 in Bolivia opgepakt en vermoord. Wij bezoeken een stal waar hij in 1951 overnachtte tijdens een motorrondreis door Zuid-Amerika. Tijdens die reis raakte hij als 23-jarige diep onder de indruk van alle armoede en onrecht dat hij tegenkwam. Het legde de basis voor zijn latere leven.

Ongerustheid Soms gaat Cock alleen hardlopen of maakt een extra wandeling zonder Roelien. Vrijwel nooit is er bereik voor de telefoons. We maken dan altijd een afspraak over de verwachte terugkeertijd. Voor die tijd mag Roelien zich geen zorgen maken, daarna 1 of 2 uur om na te denken over een reddingsplan. En eigenlijk is Cock altijd wel precies op tijd – of “iets” later terug. Bij een wandeling naar de top van de Cerro Colo Huincul was dat een uitdaging. Cock mocht 6 uur (plus 1 uur reserve) weg blijven en is pas na 4,5 uur op de top, omdat hij zich een weg moet banen door de struiken. Er is geen pad. Zonder pauzes en met flink doorwerken, lukt het om na 2,5 uur weer bij Roelien te zijn. Doodmoe, dat wel. Het voelt aan als een marathon. Cock heeft dan ook een week hersteltijd nodig.

Via Cristi We hebben in katholieke landen al vele Christusbeelden gezien. Maar het kan blijkbaar altijd nog groter. Dit exemplaar is van staal en glas en op sommige plekken kan je naar binnen. Er is zelfs een klein theater ter hoogte van de longen.

Cascade Coloco We zitten de laatste tijd vooral in droge en dorre gebieden. Deze wandeling naar de waterval van Coloco is een groene verademing.

Steile rotswanden De Andes hebben een grote invloed op het lopen en rijden hier. Vaak is er maar op één plek een weg of pad aan te leggen. Vooral lastig voor noord-zuid-verbindingen. Die liggen dan ook vaak vrij ver van de Andesketen af.

Vers lava We zijn weer terug in Chili en gaan verder met de reeks vulkanen. We staan hier in het verse lavaveld van de Llaima. In april 2009 stroomde de lava hier door de bossen en de as kwam honderden kilometers ver. Nu staan wij hier en ’s nachts is er een kraakheldere sterrenhemel.

Sierra Nevada We wandelen via een prachtig oeroud bos naar de mirador (uitzichtspunt) van de Sierra Nevada. De bomen hebben hier een indrukwekkende diameter. Ook indrukwekkend is het uitzicht op het lavaveld van de Llaima.

Lavaveld Llaima Op deze dronefoto zie je goed hoe het lava door de bossen stroomde. Op een paar plekken wist het bos stand te houden.

Lavaveld Crater Navidad Kerst 1988 ontstond de Crater Navidad. Navidad is Spaans voor kerst. Met tussenpozen zou ie tot januari 1990 actief blijven. Er ligt nu een lavaveld van 10km lang en 200 ha Araucaria-bos werd bedolven. Wij trekken er een paar dagen voor uit om deze uitbarsting op ons in te laten werken.

Maatloos Bij het eerste ochtendlicht hangen we de drone boven de krater. Het is moeilijk om de afmetingen te zien. Wellicht helpt het als je naar het wandelpad kijkt dat van linksonder naar de kraterrrand in het midden loopt.

Nog steeds warm Een paar uur later lopen we zelf op dat wandelpad. De lava is nog steeds warm en je ziet de gele zwavel. Er hangt dan ook een zwavellucht. Tijdens de uitbarsting was de lava 1040 graden Celcius.

Einde lavaveld De volgende dag bereiken we het eind van het lavaveld. Op sommige plekken is de lava meer dan 60 meter dik. Lavabommen van 5000kg werden kilometers ver weg geslingerd. Op sommige dagen kwam er meer dan een miljoen m3 lava uit de kegel. Getallen waar we van duizelen.

Nunca Milei We zijn weer in Argentinië, waar sinds december 2023 Javier Milei de president van Argentinië is. Onder zijn bewind is de economie hersteld, maar is de hoeveelheid arme mensen gestegen van 20 naar 50%. Subsidies voor brandstof, voedsel en natuurparken zijn afgeschaft. Milei is fan van Trump. Toch zijn veel mensen die wij spreken blij met Milei. Grote kans dat wij de echte armen niet ontmoeten. En die wellicht deze tekst (Nooit Miliei) op de lantaarnpaal hebben gezet.

Gas Na 5 maanden koken is ons gas op. Probleem is dat elk land hier zijn eigen gasflessen heeft. Na lang zoeken vinden we iemand hier in Argentinië die met een Chileense adapter onze Uruguayaanse fles kan vullen. Kost ons 80 euro, maar we hebben geen keus. Het vullen gebeurt overigens in een schuurtje in een woonwijk.

Caldera Diamante We gaan verder met onze vulkaantour. Nu naar de hooggelegen (3300m) caldera Diamante. Enorm groot met een oppervlakte van 30 x 20km en 450.000 jaar geleden gevormd. Daarbinnen ligt de vulkaan Maipu op 5200m hoogte, voor het laatst actief 150.000 jaar geleden.

Rood puimsteen Ondertussen is er weer wat begroeiing en hebben de guanaca’s wat te grazen. Er ligt hier rood puimsteen, steen met veel luchtholtes die niet zinkt in water.

3770 meter We eindigen deze nieuwsbrief met een letterlijk hoogtepunt. Bij Lago Diamante maken we een pittige wandeling om de hele caldera te kunnen zien. Dit is ook weer een afscheid van Argentinië. We gaan via een hoge pas terug naar Chili. Daarover meer in de volgende nieuwsbrief. En blijf vooral je vragen, meningen en andere opmerkingen sturen!

Ga verder met deel 10.

Grens Bij jullie lengen de dagen en wordt het warmer. Bij ons worden de dagen korter én wordt het ook warmer. We verlaten Argentinië weer en gaan voor de vierde keer Chili in. Deze keer hebben we een zeer kleine grensovergang en er zit maar liefst 40km tussen de Argentijnse douaniers en hun Chileense collega’s. Er is geen computer om de invoerpapieren voor de BraVo in te vullen. Alles gaat met de hand en met doorslagvellen. Voor het eerst geen controle op verse producten. Die mag je namelijk niet invoeren in Chili. Deze nieuwsbrief nemen we je mee op de 1247km van de Carretera Austral.

Carretera Austral Volgens de meeste Chilenen is de aanleg van de Carretera Austral één van de weinige goede dingen die de soldaten van militair dictator Pinochet hebben gedaan. De weg is dus ruim 1200 km lang en is nog steeds grotendeels onverhard. Ook zijn er nog 4 ferry’s daar waar de bergwanden te steil waren om een weg uit te hakken. Wij volgen een groot deel van de Carretera Austral. Niet zozeer om hem van onze bucketlist af te kunnen strepen, maar wel om de mooie natuur te bewonderen.

Paso San Carlo We maken een wandeling over een voorganger van de Carretera Austral. Een smal pad hoog boven de Rio Baker was vroeger de enige manier om naar het zuiden te gaan. Met de hand is dit pad uitgehakt. In de diepte zien én horen we de woeststromende gletsjerrivier.

Lage bergen We zitten hier al in de Andes, maar de bergen zijn hier nauwelijks hoger dan 2000 meter. Wel met sneeuw bedekt in dit diepe zuiden. De meeste toppen zijn voor gewone wandelaars onbereikbaar vanwege de steilte en gletsjerspleten. Op de hoge Andes moeten we nog een paar maanden wachten. Hemelsbreed 3000km noordelijker, over de weg zeker het dubbele.

Rio Bravo Vier keer moeten we een boot nemen op de Carretera Austral, omdat daar de bergen echt bijna loodrecht omhoog gaan. Soms is het passen en meten om ons (achteruitrijdend) aan boord te krijgen. Op de kleinere boten hebben ze onze 8 ton graag in het midden van de boot. Leuk is dat we hier met de BraVo een uur varen over de Rio Bravo.

Caleta Tortel Ook dorpjes hebben last van de steile rotswanden. Het makkelijkst is dan om aan de oever van een meer of fjord (zoals hier in Caleta Tortel) houten wandelpaden aan te leggen, de zogenaamde Costanera’s.

Smalle brug Meestal staat bij een brug niet welk gewicht ie aankan en welke breedte en hoogte nog past. Deze brug is duidelijk te smal voor ons. En later zagen we dat met verf op de brug was geschreven dat ie 6 ton mag hebben. We zijn de brug uiteraard niet met de BraVo overgegaan en hebben de dag erna de brug met de fiets bedwongen.

Modderstroom De natuur is hier altijd sterker dan de mens. Een paar jaar geleden kwam hier een modderstroom naar beneden en bedolf een aantal huizen langs de rivier. Er vielen gelukkig geen slachtoffers. En blijkbaar worden de huizen niet weer uitgegraven.

Blauw en bruin De rivieren die door de gletsjers worden gevoed zijn helderblauw. Andere rivieren bevatten ook modder. Hier is vanuit de lucht te zien hoe die twee samenkomen.

Rio Baker We hebben de mooiste overnachtingsplekjes die je je maar kunt voostellen. Heldere sterrenhemels, ruisende rivieren, kwetterende vogels, absolute duisternis en meestal zijn de dichtstbijzijnde mensen tientallen km’s ver weg. Hier staan we op de plek waar de machtige Rio Baker uitkomt in de fjorden van de Stille Oceaan. Zie je de BraVo staan?

Condor Regelmatig zien we een condor zweven. De steile wanden zorgen voor een goede thermiek. De condor is een aaseter (en schijnt 40 dagen zonder voedsel te kunnen), maar we hebben de condor tot op heden nog niets zien eten. Terwijl er genoeg kadavers zijn van guanaco’s, schapen en koeien. Daar zien we wel zwarte gieren hun natuurlijke werk verrichten. Niet altijd een smakelijk gezicht trouwens.

Alle heiligen Bijzonder katholiek kerkje is dit: gewijd aan ALLE heiligen. Nog mooier zou een gebouw zijn van ALLE godsdiensten voor ALLE mensen.

Capilla de Marmol In een groot zoetwatermeer op de grens met Argentinië liggen marmergrotten. We gaan er met een bootje heen. Het is zachte steen die in de loop der eeuwen is uitgesleten door het water. Een prachtig kleurenspel. Het meer heet trouwens Lago General Carrera voor de Chilenen en Lago Buenos Aires voor de Argentijnen.

Glaciar Léones Hoewel de gletsjers hier rap wegsmelten, zijn er toch nog veel te bekijken. Triest is dat we bij deze wandeling over een open vlakte lopen. In 1939 zijn hier honderden km2 oorspronkelijk bos in brand gestoken om landbouwgrond te maken. Sommige van die branden duurden meer dan 10 jaar. En nu is de grond uitgeput en gevoelig voor erosie. Maar de gletsjer is mooi!

Glaciar Exploradores Om de Glaciar Exploradores te zien, lopen we een lang stuk over de zijmorene. Zo komen we dicht bij de gletsjer. De gletsjer zelf is niet echt veilig om op te lopen. Er zijn veel gletsjerspleten en steeds afbrekende stukken ijs. Dat zien en horen we goed.

Glaciar Queulat Voorlopige even de laatste gletsjer. Dit is een zogenaamde hangende gletsjer die geen rechtstreeks contact heeft met het gletsjermeer.

Kachelradiateur We hebben al een paar maanden last van een lekkende kachelradiateur. We vullen steeds water bij, maar nu wordt het toch tijd voor een reparatie. Zoals gevreesd is het veel werk om de radiateur er uit te krijgen. We zijn dan ook heel blij als ie er eindelijk na 4 uur uit is. Het solderen zelf is een kwartier werk… Cock was vroeger technisch handboekschrijver en schreef dan vaak: “montage in omgekeerde volgorde”. Nu merkt ie zelf wat een gemeen zinnetje dat is.

Zwemmen Volgens Roelien is het water best lekker. Cock blijft toch maar op de kant. Roelien zwemt hier hard, maar blijft door de stroming op dezelfde plek. Dat ziet er leuk uit op het dronefilmpje. Hou je nog van ons tegoed.

17 jaar warmte In 2008 was de Volcan Chaitén actief en bedolf 10km verderop het gelijknamige stadje met een dikke aslaag. Nu rookt de vulkaan nog steeds. Die aslaag werd een modderstroom, splitste Chaitén doormidden en zorgde ervoor dat er 400 meter strand bij kwam. De boulevard ligt nu een eind van zee.

Krater in krater Het bijzondere van de Volcan Chaitén is dat er in 2008 een nieuwe krater in de oude krater is ontstaan. Na een stevige wandeling zien we dat van dichtbij. In de volgende nieuwsbrief komen nog veel meer vulkanen aan bod. Er zijn er nog 50 actief in Chili. Zou wel leuk zijn als er één actief wordt als wij in de buurt zijn.

Koolborstels en taart Nog een sleutelmomentje. De dynamo heeft nieuwe koolborstels nodig. Dat doen we in Puerto Montt, tevens eindpunt van de Carretera Austral. We sleutelen ook hier weer gewoon op straat en krijgen hulp én taart aangeboden. We hebben niets te klagen over aandacht, vriendelijkheid en hulpvaardigheid.

Projectmanagement En dit is al weer het laatste item in deze nieuwsbrief. We zitten nog steeds in het gebied van de roodkopgieren. Dat is een teken dat we niet snel reizen. Dat klopt ook, we gaan veel langzamer noordwaarts dan we ingeschat hadden. Er is hier (te) veel natuurschoon en de ripio-wegen houden onze snelheid ook in toom. Wij moeten in ieder geval weer eens wat gaan plannen: waar willen we zijn in de herfst, hoe ontwijken we het regenseizoen en wanneer hebben we tijd om even naar Nederland te gaan. Wordt vervolgd dus. Reacties weer welkom!

Ga verder met deel 9.

Telelens In Nederland en België zitten jullie nu in de winterdip. Grote zonloze periode in december. Hardnekkige mist in januari. Om jullie te steunen hierbij een nieuwsbrief vol met lenteberichten. En smeltende  gletsjers. En genocide, dat ook. In de vorige nieuwsbrief zat een filmpje. Enkele lezers vroegen zich af hoe dicht we bij de pinguïns waren voor de opnamen. Niet heel dicht. De opnamen zijn namelijk gemaakt met een 600mm-telelens vanaf statief. Was best een uitdaging om trillingvrij te werken. Het indrukken van de ontspanknop gaf al een grote verschuiving. Dat moest er daarna weer afgeknipt. Direct na Antarctica waren we even toe aan een mensvrije omgeving. Die vonden we bij het meer op de foto. Tevens een goede plek om de was te doen.

Kievit Wij zijn beide actief in de weidevogelbescherming in Nederland. Een jonge kievit geeft daarbij het ultieme lentegevoel. En hier kregen we dat gevoel ook bij het zien van het eerste jong van de Zuidamerikaanse kievit. Die hier trouwens een stuk minder bedreigd is dan in Nederland.

Zwarthalszwaan Met jong.

Kuikens pinguïn Ook sommige pinguïns hebben nu kuikens. Dat gaan we bekijken op Isla Magdalena in Chili. Helaas krijgen we de kuikens niet te zien. Die zitten nog 2 weken lang diep in de holen. Lekker veilig. Eén ouder past steeds op en geeft het jong te eten, terwijl de ander lekker aan het vissen is in de Oceaan, in dit geval in de Straat van Magelhaen. Na een aantal dagen worden de rollen omgekeerd.

Nandoe Nog een vogel die niet kan vliegen is de nandoe. Uit hun best grote eieren komen grote jongen. Let op de streepjescode!

Poema met jongen Waarschijnlijk hebben wij een mama-poema gezien met 3 jongen. Heel bijzonder! En 2 ervan waren bereid om op de foto te gaan.

Binnenkort een jong Ook op deze foto zie je lente-uitingen. Mocht iemand weten hoe deze levensgenieters heten, meld het dan even!

Gek word je ervan! En dan hebben we het over dazen. Om precies te zijn: mevrouw daas. Die zoemt om je heen, gaat snel zitten en bijt een stukje huid weg. Ze steekt dus niet, maar hapt. Het gaat haar om de energie in ons bloed, waardoor ze eitjes kan leggen. Dat bijten gebeurt ook door dunne kleding heen. Elke hap is au.

Keu-ken We bezoeken een privaat openluchtmuseum met de naam Keu-ken (betekenis: voorouders) dat geheel in het teken staat van de oorspronkelijke inwoners van Zuid-Chili. Dit museum krijgt geen steun van de overheid. Ook heeft dit deel van de geschiedenis geen plaats in het onderwijs. Als wij er zijn, is er ook een klas schoolkinderen die hier in hun vakantie zijn. De gidsen nemen ons mee in de leefwijze van de Teluelchen.

Genocide Missionarissen in 1907 over de Selknam: “Door hen te doden, werd een zeer humanitaire actie uitgevoerd. Die mensen konden nooit samenleven met de blanken. En hoe eerder ze werden uitgeroeid, hoe beter, want het is een wreedheid om ze gevangen te houden, zelfs op een missiepost. Daar kwijnen ze weg of sterven aan onze ziekten.”

Handblazer 9000 jaar geleden werd Patagonië en Vuurland ook al aantoonbaar bewoond. Als een soort ritueel werden op beschermde plaatsen zoals grotten handjes achtergelaten door kleurstof door een hol botje te blazen. Ook zijn er afbeeldingen van guanaca’s te zien.

Guanaco De Guanaca is een lama en dus een kameelachtige. Ze leven in kuddes en kunnen lang tegen droogte. Hier een jong en een over het hek springende volwassene. Want het gras is altijd groener aan gene zijde.

Perito Moreno Deze reis doet weer een beroep op het onvoorstelbare. We hebben al kennis gemaakt met bewegende aardplaten, waardoor Antarctica is opgeschoven van de evenaar naar waar het nu ligt. En nu staan we oog in oog met een grote gletsjer. Een massa stromend ijs. In het geval van de Perito Moreno gaat dat met een snelheid van 2 meter per dag. Eén van de snelste gletsjers ter wereld. Elke 8 minuten weer een centimeter verder. Dat gebeurt met heel veel kabaal als het ijs breekt en scheurt. En regelmatig – beter gezegd onregelmatig – breekt er een stuk ijs af en lazert in het water. Zeer indrukwekkend om te zien én te horen.

Torres del Paine Na 5 uur lopen en 1100 hoogtemeters verder zijn we dan aangekomen bij de beroemde Torres del Paine. Deze torens steken hoog uit boven de gletsjer en zijn het beeldmerk van dit (enorm grote) Nationaal Park. De natuur is hier prachtig. In dit park zagen we ook de poema’s.

Stromatolieten Dit zijn afzettingen van in zee levende bacteriën. Het zijn “dus” fossielen. Hier gefotografeerd bij een dieprode zonsondergang. De volgende ochtend waren ze weer gewoon grijzig.

Springende zeeleeuw Waarschijnlijk is deze zeeleeuw zich niet bewust dat Trump zojuist is begonnen aan zijn 2e termijn, dat er een wankel Gaza-akkoord is en dat Nederland een niets-bereikend kabinet heeft. Laten we ons voor even eens aansluiten bij het gedachtengoed van deze zeeleeuw: speel en spring nu en verzamel kracht en energie voor de volgende stap. Tot zover weer. Volgende keer gaat over de legendarische Carretera Austral. Een idee van Pinochet.

Ga verder met deel 8.

Palmer Station Zoals beloofd hierbij een thema-nieuwsbrief voor je om de tijd door te komen tussen Sinterklaas en Kerst. Het thema is natuurlijk Antarctica. Antarctica is van niemand en van iedereen. Dat is vastgelegd in het Antarcticaverdrag dat ook door Nederland is ondertekend. Het idee erachter is dat alle activiteiten die plaatsvinden gericht moeten zijn op wetenschappelijk onderzoek en op vrede. Alle claims die landen hebben zijn bevroren. Je mag  geen delfstoffen winnen, geen radioactief afval storten en geen militaire activiteiten ontplooien. Commercieel toerisme is aan strenge regels gebonden. Wij bezoeken het Amerikaanse station Palmer. Hier wordt al heel lang wetenschappelijk onderzoek verricht, met name op ecologisch gebied. LTER, oftewel long term ecologic research. Wij raken daar aan de praat met de Nederlandse Natasja van Gestel, nu professor aan de Texas University. Ze vindt het heel leuk om in het Nederlands te vertellen over haar onderzoek naar de gevolgen van klimaatverandering op mossen op Antarctica.

MV Ushuaia We zijn 10 dagen aan boord van de MV Ushuaia. Dat is een onderzoeksschip uit 1970. Het is 85 meter lang en kan 90 passagiers meenemen. Het is één van de kleinste schepen die naar Antarctica varen. Het schip heeft geen stabilisatoren waardoor de 50-urige oversteek door de Drake Passage behoorlijk ruig kan zijn. Vooral Cock was zich zeer bewust dat het schip elke 8 seconden van volledig rechts naar volledig links schommelde. Verdere details zijn niet geschikt voor deze nieuwsbrief.

Wikken en wegen Het was een last minute besluit van ons om naar Antarctica te gaan. Veel wikken en wegen ging er aan vooraf. Is het wel duurzaam? Is het niet heel erg duur? Hebben we de juiste spullen bij ons? Uiteindelijk bleek het een heel goede beslissing. Once in a life time, zeg maar. Onze kleding was perfect. En het meenemen van de telescoop was ook heel nuttig bij het bestuderen van het gedrag van de pinguïns. Daar was volop tijd en ruimte voor, omdat we met kleine groepjes van 6 mensen aan land werden gebracht.

Adembenemend Antarctica wordt wel het laatste ongerepte continent genoemd. Wij hebben maar een heel klein deel gezien en dan ook nog het drukstbezochte met 120.000 toeristen per jaar. We volgen strenge regels. Zoals het ontsmetten van onze laarzen en statieven bij elke landing, niet eten en drinken op land, enz. En de beloning is de onvergetelijke ervaring van het landschap en zijn bewoners.

Kinbandpinguïn Dit is wel de vrolijkste pinguïn die we gezien hebben. Altijd lachend.

Actief Zowel de ezelspinguïn als de kinbandpinguïn zijn nu nog heel actief. Zodra het ei gelegd is, komt er een andere rolverdeling. De één broedt, de ander zorgt voor voedsel. Maar dat is pas over een paar weken.

Niet-vliegend Pinguïns worden in het Engels zo mooi flyless birds genoemd. Toch zien we de ezelspinguïns regelmatig pogingen doen om toch te vliegen. Als ze achterna worden gezeten door een predator, dan vliegen ze echt het water uit.

Nest bouwen Het is een uitdaging om hier een nest te bouwen. Op de sneeuw is te koud voor de eieren. Dus het moet op de rotsen. Maar hoe kom je aan nestmateriaal hier? Geen gras, alleen wat modderkluitjes. En die willen de ander pinguïns ook. En de aalscholvers. Het verzamelde materiaal wordt dan ook goed bewaakt.

Paring Zoals zo vaak in de natuur gaat het om het laten voortbestaan van de soort. In het geval van pinguïns lukt dat al goed als 20% van de eieren uitkomt én het kuiken overleeft. Pinguïns zijn heel monogaam en doen “het” elk jaar met dezelfde. Saai?

Blauwe vinvis De grootste walvis die bestaat is de blauwe vinvis, zo’n 30 meter lang en 160.000 kg zwaar. Vrijwel uitgeroeid door de walvisvaarders. Hier ligt nog een skelet, omdat er vlakbij een walvisstation was waar de blauwe vinvissen verwerkt werden. Het vangen gebeurde door een harpoen in de kop te schieten. De explosie moest de walvis meteen doden. Vervolgens werd er met een slang lucht in de walvis gepompt zodat ie drijvend naar het walvisslachthuis gesleept kon worden. Zoals jullie wellicht nog weten was in 1990 de 42e bijeenkomst van het IWC in Noordwijk. Cock was daar als Greenpeace-actievoerder om een wereldwijde stop op walvisvangst voor elkaar te krijgen.

Bultrug Leuker is om nu levende walvissen te zien. Vanaf de MV Ushuaia zien we regelmatig bultruggen. Het patroon in de staart is voor elke bultrug uniek. Er bestaan dan ook overzichten van de staarten, zodat je van je eigen waarneming kan zien welke bultrug dat is. Helaas hebben we dat niet goed op de foto…

Zee-olifant De volwassen zee-olifanten zijn hier aardslui. Ze hebben geen natuurlijke vijanden en liggen gewoon te liggen. Pas als er jongen zijn, is er enig gevaar. Maar een groot deel van de nakomelingen overleeft.

Roetkopalbatros Leuk dat vogels boven ons schip hangen, maar fotograferen ervan wordt er dan niet makkelijker op. Toch hier de roetkopalbatros vanaf het bovendek van de heftig schommelende MV Ushuaia.

Zodiac-tour Behalve landingen doen we ook Zodiac-tours. We gaan dan niet aan land, maar varen langs gletsjers, ijsbergen, aalscholvers, zee-olifanten en pinguïns. Ook dit gaat er rustig aan toe en er is volop tijd om alles in je op te nemen en om foto’s te maken.

Het weer Antarctica staat niet bekend om zijn stabiele weer. Wij hebben echter geen klagen. De Drake Passage was wat ruw, maar dat komt doordat de waterstromen tussen de Atlantische Oceaan en de Stille Oceaan door deze nauwe doorgang worden geperst. We hebben niet echt storm gehad en we hebben zelfs meer landingen en Zodiactours gedaan dan in het programma staat. Eén dag hebben we een beetje sneeuw gehad.

Climate Change Vrijwel al het onderzoek hier is gericht op klimaatverandering. Het ijs van Antarctica bevat luchtmonsters tot 800.000 jaar terug. Hiermee is te zien wat de relatie is tussen CO2-gehalte en temperatuur. De pinguïn op de ijsschots is hier wat voor ons de ijsbeer op de ijsschots is.

Crew & staff Er zijn 30 bemanningsleden aan boord om het schip 24 uur per dag te laten varen en om de Zodiacs in te zetten. Voor het beantwoorden van al onze vragen en het geven van lezingen is er een tour leader, een vogelbioloog, een zeebioloog, een ijsdeskundige en een geoloog. De lezingen zijn van een hoog niveau en maken ons er nog bewuster van hoe kwetsbaar de Antarctische natuur is voor de opwarming van de aarde. Misschien haal je je schouders op over het verdwijnen van pinguïnsoorten, mossen of vogels, maar als hier de gletsjers echt gaan smelten, dan merken we dat wereldwijd.

De groep Het is best wel wennen voor ons om met 88 medereizigers te zijn. Er zijn 20 nationaliteiten aan boord en verrassend veel jongeren. Dat wij ons afvragen: waar doen ze het van? We spreken veel mensen, soms diepgaand, vaker oppervlakkig. Uiteindelijk hebben we aan het eind van de reis de conclusie getrokken dat we het qua natuur een hele mooie bijzondere ervaring vinden. En we hopen dat we een paar andere reizigers aan het denken hebben gezet over dezelfde dilemma’s als wij hebben over een Antarcticatrip.

Talentavond De laatste avond aan boord was de talentavond. Cock heeft hier een selectie van onze mooiste foto’s laten zien en werd daarbij geïnterviewd door Lucas de tour leader. Zonder dat het gerepeteerd was, werd het een bijzondere presentatie met een mix van humor en ernst. En daarmee kwam een eind aan dit uitstapje in onze Patagoniëreis. We wensen jullie mooie feestdagen en wij melden ons weer in januari met de volgende nieuwsbrief. Zal over de lente en over genocide gaan. En zoals altijd: reacties welkom! Oh ja: we hebben een kort filmpje gemaakt van onze Antarcticareis. Kijk hier.

Ga verder met deel 7.

Eerst Chili Gek genoeg – althans voor ons – hebben de Engelsen eind 19e eeuw de grens bepaald tussen Spaanstalig Chili en Argentinië. Hierdoor zitten wij 2 weken in Chili om van Argentijns Patagonië naar Argentijns Vuurland te gaan. En dat is zeker geen straf. We lopen rond in een prachtig vulkaanlandschap. Enig minpuntje voor ons is dat je geen verse producten, zoals zuivel, groente en eieren, over de grens mag brengen. Dus leven we even op blikvoer.

Estrecho de Magellanes De Straat van Magellanes is de echte scheiding tussen Patagonië en Vuurland. De Spaanse ontdekkingsreiziger Ferdinand Magellanes gaf in 1520 de naam Tierra de Humo – Rookland – aan dit gebied vanwege de vele rokende vuurtjes van de inheemse Selknam. De Spaanse koning vond dat geen mooie naam en maakte er Tierra del Fuego van. Vuurland dus. Wij steken het water over met veel wind. De ferry kon maar nauwelijks op zijn plek blijven tijdens het aan boord gaan met de BraVo. Er is namelijk geen aanlegsteiger, maar slechts een schuine betonnen oever.

4 op een rij Wie kent de LP-hoes niet van de Beatles waarop ze met z’n 4-en op een zebrapad lopen. Deze vier Koningspinguïns lopen hier niet op Abbey Road, maar schrijden weer terug naar hun kolonie. Ze zitten nu in een rustige periode: de jonkies zijn bijna een jaar oud en hoeven niet meer gevoerd te worden. De ouders zijn nu in de rui en krijgen straks weer mooie waterafstotende veren. Handig als je tot 200 meter diep gaat duiken.

Dolfijn van Peale Tijdens een fietstocht langs de kust hoorden we grote klappen. Dat bleken 2 springende dolfijnen te zijn die steeds met een plons weer in het water landden. Schitterend om te zien en te horen. Ze zijn ongeveer 2 meter lang en er is heel weinig van ze bekend. Zelfs niet of het slecht of goed met ze gaat. Vroeger werden ze gedood om als aas te dienen voor het vangen van krab. Dat is nu formeel verboden.

Goudwinning In 1904 werd met veel pijn en moeite deze monsterlijk grote Engelse machine hierheen gebracht om op industriële schaal de grond te zeven voor goudwinning. De opbrengst viel echter tegen. In 1910 werd de machine stilgezet. En nu ruim 100 jaar later is ie opgewaardeerd naar industrieel erfgoed.

Landschap Ondertussen komen we in steeds afwisselender landschappen. Hier maken we een stevige wandeling naar een meer waardoor we ook door zompig veen moeten banjeren en in het bos modderige paden mogen volgen. Waterdichte schoenen zijn een noodzaak. Roelien moet binnenkort op zoek naar een schoenenzaak.

Starlink Via een kleine grensovergang verlaten we Chili. We zijn de enige grensoverstekers die dag. We mogen gebruik maken van de Starlink-wifi van de douane. En zo worden we via het satelietsignaal weer even herinnerd aan de Amerikaanse verkiezingsuitslag en de komende ministerpost van Elon Musk.

Peninsula Mitre Dit is een schiereiland in het meest zuidwestelijke deel van Argentinië. Hier zijn geen dorpjes, alleen een paar estancias. Dat zijn boerderijen van 20.000 tot 60.000 ha. Bijzonder is de geologische ontstaansgeschiedenis. Het schiereiland is niet ontstaan door schuivende platen zoals de Andes een “stukje” verder op, maar door sedimentatie. Tijdens dat stapelproces is er veel ingekapseld.

Desdémona In 1985 kreeg de Desdémona, volgeladen met zakken cement, motorproblemen. De kapitein liet het schip bewust vastlopen om niet op de rotsen te pletter te slaan. Dat ging echter niet helemaal goed, waardoor er een groot gat in de romp sloeg. En nu ligt het schip er nog steeds. Je kan er bij eb zelfs inklauteren. Kijk ook even rechtsonder.

Grote weidespreeuw Uiteraard zijn we nog steeds actief met het observeren van vogels. Deze nieuwsbrief houden we ons wat in en beperken we ons tot deze mooie roodborstige spreeuw. Ergens in 2025 zullen we in Nederland op speciaal verzoek een presentatie geven over onze vogelwaarnemingen. Aanmelden kan al!

Canadese bever In de 19e eeuw werden er 25 beverparen vanuit Canada naar Vuurland gebracht. Het zijn hele slimme beesten die blijkbaar een goed ruimtelijk inzicht hebben. Nu zijn er naar schatting zo’n 300.000. Voor de natuur én de mens is het een ramp. Ze knagen ontzettend veel bomen om, bouwen dammen en veroorzaken veel wateroverlast. Wij merken ook de gevolgen: waar een jaar geleden nog een wandelpad liep, ligt nu een meer.

Het weer In de vorige nieuwsbrief spraken we al over de wind. Die is gelukkig nu een stuk minder. De regen is hier ook heel bijzonder. Soms zijn er zeer dreigende luchten, en toch valt er nauwelijks regen uit. De Andes houdt namelijk veel neerslag tegen. Over een maandje zitten we aan de regenkant van de Andes…

Lente Het is hier natuurlijk nu lente en de sneeuw smelt als … sneeuw voor de zon. Toch lopen we nog zo nu en dan over sneeuwvelden en zien we met ijs bedekte bergmeren. En dat alles op een hoogte van slechts 500 tot 600 meter.

Maraton Een paar oplettende lezers vroegen al naar de maraton (zonder h in het Spaans) van Buenos Aires die Cock in september zou lopen. Dat lukte niet vanwege een hamstringblessure. In Vuurland is het wel gelukt: Cock liep het parcours van de Maraton del Fin del Mundo. Roelien deed de organisatie, bemenste de verzorgingingsposten, nam de tijden op en leverde de medaille. De maraton van het Einde van de Wereld. En de zuidelijkste ter wereld. En op de vraag van broer Hans: dit was de 63e maraton in 19 jaar en in 15 landen.

Ushuaia We verblijven ongeveer een week rond de zuidelijkste stad ter wereld. Dat is voor de marathon, maar ook om onze 10-daagse reis naar Antarctica voor te bereiden. Ushuaia is mooi tegen de bergwand aangebouwd en groeit vooral door het toerisme en de belastingvrijstelling. Het is hier relatief goedkoop om producten te produceren.

Presidio Ook met uitzicht, maar dan door tralies, op het Beagle Canal is het Presidio. Dit was de strafkolonie waarheen gevangenen werden gestuurd. De bedoeling was om Ushuaia te laten groeien. De gevangenen (M + V) legden wegen aan, bouwden woningen en mochten met elkaar trouwen enzo.

(o)zon Het gat in de ozonlaag is nog steeds niet hersteld. Vooral in de lente – nu dus – kan het voorkomen dat het gat een dag lang precies boven Ushuaia hangt. Dat zijn zeer ongezonde dagen. Zelfs schapen hebben hier oogafwijkingen door de zeer sterke UV-straling.

Estancia Harberton De oudste estancia van Vuurland is Harberton. Gesticht in 1886 door de Engelse dominee Thomas Bridges. Wij krijgen er een rondleiding van Victoria. Bomen groeien hier zeer grillig. Handig als je gebogen balken nodig hebt om een schip te bouwen.

Ontvlezen In het zeezoogdierskelettenmuseum ontmoeten we Donald uit de USA. Hij is hier als vrijwilliger met een tandenborstel botten aan het schoonmaken. Met het skelet van een potvis is hij een maand of 2 bezig. Onze zesde nieuwsbrief wordt een themanieuwsbrief en krijg je ergens in de zomer tussen Sinterklaas en kerst. Heb je vragen, reacties of opmerkingen: stuur ze per Whatsapp, Signal of email.

Ga verder met deel 6.

Wind Wie Patagonië zegt, zegt wind. Wie Zuid-Patagonië zegt, zegt veel wind. Voor de Spanjaarden in de 16e eeuw al een reden om hier geen grote kolonie van te maken. Ook wij hebben soms met windkracht 9 te maken en in de windvlagen zelfs windkracht 13, zeg maar 130 km/uur. De Patagoniërs trekken zich er weinig van aan. Een extra sjaal om je nek warm te houden en daar waar het stoffig is, doe je een doek over je neus en mond. Wij doen ook gewoon ons ding. En gelukkig is de meeste tijd de wind wel onder windkracht 7. Op de foto zijn we wandelend op weg naar een afgelegen kolonie van zeeleeuwen en zeeolifanten. Ook hier veel wind en we houden pauze bij een verlaten autobus.

Oud en nieuw Nog lange tijd is onze Mercedes in Brazilië gemaakt. Die zijn jonger dan de onze, maar hebben een (nog) zwaarder leven gehad. En zijn dus soms al afgedankt. Dit exemplaar staat gewoon op straat. Soms is er wel verbazing dat wij onze once-treize (de 1113) hierheen hebben verscheept. Maar als ze dan binnen kijken, dan raken ze helemaal enthousiast over onze BraVo. Zoals jullie natuurlijk al lang weten is dat onze afkorting voor BRAndweerVOertuig.

Wasbord Over zwaar leven gesproken: het rijden over wasbordwegen is slopend. Zowel voor de BraVo als voor ons. Het wasbord ontstaat doordat de vering van voertuigen steeds opnieuw extra hard drukt in de lage delen, zodat die nog lager worden. Onze vering is traag, dus wij hebben er extra last van. Rustig rijden dus. Denk aan 20km/u.

Vogels spotten Roelien wordt steeds luier met vogels bekijken. Ze probeert met de vogels af te spreken dat ze zich melden op het dak van de cabine. Zoals hier met de campospotlijster.

Magelhaen pinguïn De pinguïns vertikken het om zich op de catwalk (birdwalk?) van Roelien te laten zien. Dus daar moeten we zelf naar toe wandelen. De Magelhaen pinguïns zijn hier bezig met elkaar het hof te maken (geluid lijkt op het balken van ezels), nesten te bouwen en 2 eieren te gaan leggen.

Zuidkaper De zuidkaper is een walvis die last heeft van zeepokken: kleine kreeften die zo meeliften om onder water plankton te kunnen scoren. Meeuwen vinden deze kreeftjes ook lekker. De zuidkaper is een rode lijst soort en heeft het door vervuiling en klimaatverandering heel zwaar. We voelen ons bevoorrecht om dit dier van 15 meter en 60 ton hier te zien.

Zee-olifant Over gewichten gesproken. Mannetje zee-olifant weegt 5000 kg en is 5 meter lang. We zien het mannetje het vrouwtje bespringen, dat ziet er zwaar uit voor het vrouwtje dat maar 800 kg weegt en 3,5 meter lang is. Een mannetje heeft meestal een harem van 20 vrouwtjes. Op de foto zie je ook een net geboren baby.

Peludo Behalve vogels en zeedieren zijn er natuurlijk ook landdieren. Hier een geschubd exemplaar: de Peludo.

Dino Behalve vogels, zeedieren en landdieren zijn er natuurlijk ook uitgestorven dieren. Hier de dinosaurus. Er worden in Zuid-Amerika heel veel resten gevonden. Niet zo gek natuurlijk als je weet dat 66 miljoen jaar geledende dinosaurussen de genadeklap kregen door de meteoriet inslag in de Chicxulubkrater van Mexico.

Welshmen Behalve vogels, zeedieren, landdieren en uitgestorven dieren zijn er natuurlijk ook mensen. In Trelew wonen nog steeds veel mensen uit Wales. Het Welsh zie je dan ook nog regelmatig. Zij zijn hier in 1865 met 153 Welshmen (M+V) gekomen om het “lege” Argentinië te bevolken.

Tehuelche Dat lege land had echter al eeuwenlang inwoners: de Tehuelche. De samenwerking met de kolonialisten lukte niet zo goed. Nu zijn de Tehuelche uitgestorven, door “gewone” moordpartijen, maar ook doordat ze niet tegen Europese ziekten konden. Triest.

Guanaca De guanaca is de kameel van dit droge en winderige deel van Argentinië. Ze kunnen heel goed lang zonder water. En het zijn elegante beesten om te zien. Grappig is hier de interactie met de Magelhaen pinguïn.

Energie Argentinië heeft veel olie en gas. Ondanks dat ze het Akkoord van Parijs hebben getekend, worden er nog steeds nieuwe olie- en gasvelden zowel op land als in zee in productei genomen. Het IMF moedigt dit ook aan, zodat de buitenlandse schulden afbetaald kunnen worden. Klimaatactivisten worden landverraders genoemd. Het landschap staat vol met ja-knikkers.

Spoorvorming In de gebieden met olie- en gaswinning is er veel zwaar transport. En dat levert spoorvorming op, waar wij dan weer last van hebben. Straf voor de klimaatactivist?

Versteend En dus verlaten we het asfalt maar weer en gaan naar een plek waar versteende bomen liggen. Ze zijn geveld door zware stormen tijdens een vulkaanuitbarsting, bedekt onder lava, versteend en vervolgens door erosie weer aan de oppervlakte gekomen. Moeilijk te begrijpen dat hout steen kan worden.

Basalt Vulkanisme, aardbevingen en schuivende continentale platen: het hoort allemaal bij elkaar. Zoals je op school geleerd hebt: de dynamiek van de plaattektoniek. De basaltkolommen zijn hier fraai vervormd onder invloed van hoge temperatuur en druk.

Zand of water Soms weten we het even niet. Ligt daar nu een zandvlakte met ribbels of is het golvend water?

Slijk der aarde We zijn miljonair! De inflatie in Argentinië is niet gering. Helaas drukken ze geen nieuwe grotere biljetten, waardoor nu het grootste biljet van 1000 pesos 80 eurocent waard is. Diesel tanken kost ons 2 ton.

Roodpootaalscholver We zagen een paar roodpootaalscholvers. Pas toen we de drone de zee opstuurden, zagen we (in tegenlicht) dat er een enorme kolonie in de rotsen zat. Het is nu broedseizoen.

Guano Voor de uitvinding van de kunstmest was vogelpoep – guano – een geliefd product. Dat werd dan ook volop verzameld, zelfs in het broedseizoen. Op zich best dom, want hierdoor verstoorden de mestverzamelaars de aanwas van de guano. En het reduceerde de populatie van de keizeraalscholver enorm.

Kruiskoppeling We hebben er nu ruim 5000km opzitten en de BraVo houdt zich goed. Soms trilt er wat los of moeten we een filter vervangen. Deze keer hadden we een geluid dat we niet konden plaatsen. Een raar gezoem. Eerst dachten we aan de V-snaren of aan lagers van dynamo of waterpomp. Uiteindelijk voelden we dat er een kruiskoppeling warm werd. Die bleek versleten. In een kleine garage hielp Alex ons weer op weg. Eerst 2 uur werk om de kruiskoppeling uit elkaar te halen, daarna zijn we een uur lang gaan shoppen om aan vervangende lagers te komen, daarna weer een uurtje om de boel in elkaar te krijgen. Dus 4 uur later en 150 euro armer konden we weer zonder gezoem rijden.

Malvinas Op advies van één van de lezers van deze nieuwsbrief bezochten we het Malvinas-museum in Rio Gallegos. Indrukwekkend om te zien hoe de in feite domme (Falkland)oorlog met de UK hier als heldendaad wordt gezien. In het museum krijgen we een rondleiding door een Malvinas-veteraan. De foto waarop de Engelsen zich overgeven heeft hier een prominente plek. Iets minder aandacht is er voor het moment dat de Argentijnen zich een paar maanden later gewonnen moesten geven.

Laguna Azul Hoe zuidelijker, hoe meer vulkanisme. Laguna Azul is een voorbeeld van een vulkaankrater die zich later vulde met water. Eindelijk weer eens een dronemissie ondanks de nog steeds stevige wind. Zelfs met windvlagen van meer dan 60 km/u blijft ie behoorlijk goed bestuurbaar. Bij deze de complimenten aan de Chinese dronebouwer DJI.

Magelhaen gans En dit is alweer het laatste item in deze nieuwsbrief. Het is best een lange geworden, maar er is zoveel te vertellen over Pategonië! Hopelijk zijn jullie tot hier gekomen. Dank weer voor het lezen. Er staan nog wat vragen open van jullie. Komen we later of in een persoonlijke reactie op terug. Op de foto zie je mannetje en vrouwtje Magelhaen gans. Zij trekken zich niets aan van grenzen. Wij ook niet. Nu even een weekje (of 2) Chili in en dan naar Argentijns Vuurland. Daaraan gaan we onze vijfde nieuwsbrief wijden. Heb je nog vragen, reacties of opmerkingen: stuur ze per Whatsapp, Signal of email.

Ga verder met deel 5.

Malvinas We zijn in Argentinië! Op 7 landen na het grootste land ter wereld Dat is 82 keer Nederland. En dan rekenen wij niet de grote punt Antarctica daarbij. In 1982 wilde Argentinië nog wat groter worden en bezette het de Britse Falklandeilanden, hier bekend onder de naam Malivinas. Margareth Thatcher (wie kent haar nog?) reageerde met grote militaire inzet. Dat kostte 600 jonge Argentijnen het leven, jongens van 18, 19 jaar oud. Het eerste bord dat we na de grens zien, zegt dat de Malvinas voor altijd bij Argentinie horen. Belangrijkste gevolg van die oorlog is dat er een einde kwam aan de militaire dictatuur.

Buenos Aires Buenos Aires is de hoofdstad en er wonen 17 miljoen mensen, een derde van alle Argentijnen. Het is inderdaad een stad die 24 uur per dag leeft. We staan met de BraVo vlak bij de Rio Plata, de enorme baai die in de Atlantische Oceaan uitkomt. Eigenlijk moeten we hier parkeergeld betalen, maar de betaalapp wil een Argentijns BSN-nummer zien. Hebben we niet. De parkeerwachter die met zijn motor met camera’s de controle doet, geeft ons de tip om onze nummerplaten af te plakken. Doen we. Blauw en geel overheersen in de wijk La Boca. Het zijn de clubkleuren van Boca Juniors, één van de 2 grote voetbalclubs van BA. De wijk is eind 19e eeuw ontstaan als migrantenwijk. Vooral Italianen streken hier neer. De Italiaanse genen zie je in heel Argentinië terug in het taalgebruik. Behalve met woorden spreken de Argentijnen ook heel erg met hun handen. In deze volkswijk kopen we ook 2 Argentijnse SIM-kaarten. Kopen gaat makkelijk, het werkend krijgen kost meer moeite. Maar de 2 hulpvaardige dames in het winkeltje krijgen het voor elkaar. En meteen geven ze ons het advies om voor het donker weer de wijk uit te zijn. Voor ons voelt het echter goed en veilig.

Vlagvertoon Overal zie je hier wel vlaggen wapperen, maar die op de Plaza de Mayo is de grootste die we tot nu toe gezien hebben. Elke avond wordt die met veel eerbetoon binnengehaald. Uiteraard zonder de grond te raken en hij wordt door 8 man zo opgevouwen dat de zon netjes boven op ligt.

Free Tour In de loop der jaren zijn we groot fan geworden van Free Tours. Je geeft je op voor een “gratis” rondwandeling en na afloop bepaal je zelf wat je betaalt. Heel vaak hebben we een goed geïnformeerde gids die graag op onze soms bijzondere vragen antwoord geeft. Deze keer hebben we Nahuel die helemaal verliefd is op BA. Met woorden én handen vertelt hij dat eigenlijk alle belangrijke Argentijnen ergens Italiaans bloed hebben. Van de Paus tot de huidige president Milei. Aan het eind vraagt hij hoeveel koloniale gebouwen we gezien hebben? Het juiste antwoord is: nul. De Argentijnen hebben in hun gouden eeuw alles vervangen door eigen paleizen, vaak met Italiaanse of Franse architecten.

Eva Perón Op de begraafplaats van Recoleta ligt tegenwoordig Evita Perron begraven. In eerste instantie onder haar meisjesnaam Duarte. Met name de militaire dictators waren bang voor de (populariteit van) de Peróns. Juan Perón was president van 1946 tot 1955.Eva was zeer populair. Ze stierf op 33 jarige leeftijd aan kanker. Tot 1973 mocht  de Peronistische partij onder het militaire bewind niet meedoen aan de verkiezingen. Juan Perón won op 78-jarige leeftijd weer de verkiezingen, maar zonder Evita hield hij dat maar 9 maanden vol. Evita is voor veel Argentijnen nog steeds een heilige. Het is dan ook druk bij haar graf.

Tegu Aan de zeekant van de stad maken we een wandeling en komen deze tegu tegen. Daarna nemen we nog één keer deel aan het chaotische stadsverkeer. Bussen en taxi’s die zonder om te kijken een baan of 5 opschuiven, ineens stoppen of rechts inhalen. Dat hoort erbij.

Onze bestaanszekerheid We zijn op de eindeloze pampa: hier zijn meer koeien dan Argentijnen. Veel vlees is voor de export. Vlees is hier behoorlijk goedkoop, maar gek genoeg is zuivel peperduur. Denk aan 9 euro voor een liter gewone yoghurt. Ook groenten en fruit zijn duurder dan in Nederland. Wij kunnen het betalen, maar voor de “gewone hardwerkende Argentijn” is het lastig. President Milei heeft de meeste subsidies afgeschaft, om zo de inflatie een halt toe te roepen.

Museum Guamini In Guamini willen we een museum bezoeken dat een beeld moet geven van de kolonialisatie van dit deel van Argentinië. In de zogenaamde woestijnoorlog zijn de oorspronkelijke inwoners verdreven, vermoord of tot slaaf gemaakt. De Jezuïeten speelden daar ook een belangrijke rol in. Helaas is het museum ook slachtoffer van het Mileibewind om te stoppen met subsidies. In een achterafgebouwtje werken nog 2 mensen aan de collectie. Ze zijn vooral bezig om de spullen te beschermen tegen weersinvloeden. Het museum is zo lek als een mandje.

Epucuen Het gebeurde op 10 november 1985. Hevige regen en een damdoorbraak zetten het stadje Epucuen onder water. Er vielen geen slachtoffers, maar de stad werd nooit meer bewoond. Het is nu een bezienswaardigheid.

Lago Epucuen Epucuen ligt aan een zoutwatermeer. Er werd hier veel zout gewonnen, maar door de klimaatverandering valt er hier meer regen en is het zoutgehalte te laag geworden. Aan de bomen is nog wel te zien hoe zout het hier was.

Cerro Gran Chaco De pampa sluit in het zuiden af met een kleine bergketen. Wij willen daar een wandeling maken. Vanwege een pijnlijke rug van Roelien gaat Cock alleen. Al snel blijkt dat het een pittige wandeling is. Het gaat steil omhoog en handen en voeten zijn nodig om verder te komen. Er zijn geen markeringen en Cock’s tempo ligt erg laag. Na 4 uur is ie halverwege. Nog 5 uur licht voor de 2e helft. Ook de afdalingen zijn bijna alpien. Later blijkt dat andere mensen daar abseilend omlaag zijn gegaan.

Vakantie Na de bergtocht van Cock is het tijd om even te relaxen. Kopje thee, koekje en bergen op de achtergrond.

Einde vakantie Na de bergtocht van Cock gaat het ’s nacht hard regenen. Daar knapt de weg niet van op. Een lokale boer – op paard – geeft ons de tip om voorzichtig te rijden. Dat was een understatement. Al snel glijden we alle kanten op en komen dwars op de weg te staan. Met rijplaten en de lier komen we weer in de goede richting. Geleerde les: als het geregend heeft op deze mooie vruchtbare klei: wacht geduldig totdat het pad weer droog is. Of neem een paard.

Monniksparkiet Is nooit alleen en maakt heel veel herrie.

Nandoe Het is een vogel, maar hij vliegt niet. Zoals de Engelsen zo fraai zeggen: a flightless bird.

Flamingo en meer We staan hier op een dam dwars door een meer. Het barst van de vogels. Voor Roelien voelt dat als een kadootje. We zien flamingo, steltkluut, coscoroba (een zwaan) en nog veel meer.

Financieel verslag We kregen van jullie behoorlijk wat opmerkingen rond onze financiële perikelen. Hierbij een update. De Vlamingen trekken hun aanslag in. Dus die 800 euro hoeven we niet te betalen. De dubbele kosten voor de verscheping nemen af: Robert heeft weer 1000 euro overgemaakt. In Argentinië betalen we 90 eurocent voor een liter diesel. Crowd funding is nog niet nodig.

Eindeloos Voor ons staat deze weg symbool voor onze vakantie: eindeloos. Met deze nieuwsbrief hopen we jullie weer een kijkje in ons leven hier te hebben gegeven. Heel veel komt niet aan bod. De leuke contacten met de Argentijnen, hoe wij ingespeeld zijn op elkaar, de nukken van de Bravo én hoe wij dat weer oplossen. We voelen ons zeer bevoorrecht dat we deze reis mogen maken, terwijl er tegelijkertijd zoveel ellende op de wereld is. We beseffen heel goed dat we het met z’n allen zeer goed hebben in Nederland. Als altijd: reacties welkom!

Ga verder met deel 4.

Vlaams kado We reizen nu rond in Uruguay. Zoals je kunt lezen in deze nieuwsbrief ging dat niet helemaal vanzelf. Vlak voor ons vertrek uit Nederland kregen we een brief van de Vlaamse Belastingdienst. Toen we de BraVo naar Antwerpen brachten heeft men een kiekje van ons gemaakt. Een duur kiekje, want ze vragen ons nu om 800 euro te betalen, omdat we de tol niet hebben betaald. Zelf denken we dat we als oldtimer vrijstelling hebben. Bezwaar is ingediend. Wordt vervolgd.

Nederlands cadeau Na 17 uur vliegen kwamen we begin september in Montevideo aan. Zonder gedoe door de douane. Rustig met de bus naar onze airbnb in het centrum en vlak bij de haven. Lekker rondgeslenterd door het oude koloniale centrum. De dag erna begonnen met de procedure om de BraVo in te voeren. Alles liep lekker, totdat bleek dat onze Nederlandse agent de overtocht niet heeft betaald. Zonder betaling stopt de procedure en wordt de auto niet vrijgegeven. Wij uiteraard meteen contact opgenomen met agent Robert. Hij zou het de komende dagen in orde gaan maken. Ondertussen horen wij van mensen in Montevideo dat het bij Robert wel eens vaker voorkomt dat mensen hun voertuig niet meekrijgen en dan maar zelf nog een keer betalen. Oei, daar zitten we niet op te wachten om nog een keer ruim 3000 euro te betalen.

Zon draait over noord! Wij zijn voor het eerst op het zuidelijk halfrond. Het went nog niet dat de zon nu over noord draait. We gebruiken de zon om ons te oriënteren, maar dat gaat nu regelmatig mis. Willen we zuidwaarts teruglopen naar onze airbnb, dan doen we dat op de automatische piloot midden op de dag met de zon op onze snoet. Hier loop je dan steeds verder van huis. Hopelijk gaat het snel wennen.

Vliegtuigcrash Het was in oktober van 1972. Waar waren we toen? Wat gebeurde er? Cock herinnert zich nog de gijzelingen door de Palestijnen op de Olympische Spelen in München.  Schreef hij een werkstuk over in de brugklas. Hier in Uruguay denken ze dan aan het jonge rugby team dat in oktober met het vliegtuig naar Chili ging om een wedstrijd te spelen. Boven de Andes verongelukte het vliegtuig. Na 8 dagen werd het zoeken gestopt. Na 72 dagen wisten 2 overlevenden de bewoonde wereld te bereiken. Uiteindelijk overleefden 16 van de 45 inzittenden het. Het vliegtuig lag op bijna 4000 meter hoog, temperaturen waren in de nacht 30 graden onder nul en het enige eten bestond uit reepjes mensenvlees. Een indrukwekkend verhaal met daarin de vraag: wat zou jij doen in zo’n geval?

Cadeau in Montevideo Op onze 4e dag in Montevideo blijkt dat we de auto vrij krijgen als we 3800 euro betalen. We hebben geen keus, dus we betalen en spreken met Robert af dat hij ons snel terug betaalt. We krijgen meteen 800 euro overgemaakt. Over de resterende 3000 euro stellen we een betalingsregeling op. Uiteraard is het even afwachten wat het woord van Robert waard is. Op de 5e dag komt er groen licht. We mogen verder met de procedure. Het kost ons bijna de hele dag om alles te regelen. Toegang tot de haven, betaling voor de tijdelijke import, documenten om de BraVo weer uit te mogen voeren en nog wat zaken. Overal “mogen” we met cash dollars betalen. Dat tikt uiteindelijk aan tot bijna 1000 USD. Halverwege de middag staan we dan eindelijk weer naast de BraVo. Omdat de uithalers de lichten hadden laten aanstaan, zijn de accu’s leeg. Dat is snel opgelost met starthulp. In de BraVo zijn een paar kasten opengebroken ,sluitingen stuk,  maar er mist niets belangrijks. We rijden het haventerrein af en gaan bij onze airbnb de rugzakken ophalen. Hmmm… Betaald parkeren, te betalen via een app. Hoe dan? Een voorbijganger komt ons helpen, opent zijn app en betaalt voor ons het parkeergeld. Zo kan het ook. Een mooi cadeau!

Verwennerij We zijn heel blij dat we de BraVo weer hebben! We verwennen de BraVo met diesel, een nieuwe gasfles en een voorraadje eten en drinken voor onszelf. En wij worden verwend met heel veel nieuwe vogels. Denk aan de roodkopgier, campogrondspecht, roodkuifkardinaal, maar ook gewoon de huismus en kieviten, maar dan wel de Amerikaanse varianten. Uruguay heeft overigens 3,3 miljoen inwoners, is ruim 4 keer zo groot als Nederland en er leven dus 25 keer minder mensen op een vierkante km dan in Nederland. Maar wel veel meer vogels.

Mieren Op onze eerste wandeling moeten we een aantal keren over een kolonne mieren heenstappen. De mieren zijn druk bezig met transport. Zware lasten worden met 2 mieren tegelijk gedragen.

Ooievaar Zoals jullie weten zijn er ongeveer 10.000 verschillende vogels op onze planeet, waarvan 645 in Uruguay. Eén daarvan is de Magoeari, een ooievaar die duidelijk afwijkt van het Nederlandse exemplaar.

Zeeleeuw In -of is het op? – Cabo Polonia komen we honderden zeeleeuwen tegen. Zij liggen rustig op een rots en glijden zo nu en dan het water in om een visje te verschalken. Wij zijn de hele dag bezig om ze te vinden en op de gevoelige plaat vast te leggen. Dat lukt goed, zowel met de Nikon als met de DJI-drone. Slechts 1 plaatje delen we nu met jullie. Sorry!

Koeien Uruguay bestaat grotendeels uit vruchtbaar laagland, waar vooral veel veeteelt is. 12 miljoen koeien lopen hier rond. Het gemiddelde veeteeltbedrijf is hier 600 ha groot en heeft 600 koeien. In Nederland is dat 40 ha met 100 koeien. Dus hier is het veel extensiever, schoner en met veel minder boerderijen.

Roodkopgier We zouden het hier kunnen hebben over de roodkopgier en zijn eeuwig doorgaande gezweef op de thermiek. Maar eigenlijk zouden we onze wandeling moeten beschrijven. Een wandeling van 12km in 8 uur tijd. Die vrijwel nergens over een pad ging, maar wel door dicht struikgewas. Met doorns en stekels. Waardoor bebloede armen en benen. En hoe we vlak voor donker toch op een pad kwamen. En we uiteindelijk redelijk uitgeput bij de BraVo terug kwamen. En we erg verlangden om zelf een roodkopgier te zijn.

Bliksem Tot nu toe hebben we alleen maar mooi weer gehad. Plotseling is er een omslag en vult de lucht zich met thunderbold and lighning. Wij zitten gelukkig binnen. En zien om ons heen overal de bliksem inslaan. De regen verandert de onverharde wegen in modderige glijbanen. We glibberen nog een stukje verder en houden het verder voor gezien. De dag erna is weer gewoon zonnig en droog.

Treinta y Tres Treinta y Tres is een stadje in Uruguay dat zijn naam dankt aan de 33 verzetsstrijders die een belangrijke rol speelden in het onafhankelijk worden van Uruguay. De stad heeft daarvoor een Obelisk opgericht. Ook zie je het kenmerkende stratenpatroon.

Museo Trinidad We hebben nu een paar kleine museos bezocht. Steeds worden we met open armen ontvangen, wordt speciaal voor ons de sleutel gehaald of wordt gepoogd de teksten voor ons in het Nederlands te vertalen. Allemaal heel lief en aardig.

Afscheid Zo langzamerhand gaan we afscheid nemen van Uruguay. Een land waar we ons niet op voorbereid hadden. En ons zeer positief heeft verrast. Het wordt wel het Zwitserland van Zuid-Amerika genoemd. Het is het minst corrupte land. Morgen gaan we naar Argentinië, het land van de kettingzaagpresident Milei. Waar de economische en politieke stabiliteit een heel andere is dan hier in Uruguay. We gaan het meemaken. Daarover meer in onze volgende nieuwsbrief. Reacties per email, whatsapp of signal zijn altijd welkom!

Ga verder met deel 3.

12 november 2023 Na 6 weken Ierland kwamen we half november weer thuis. Grote schrik: een lek dak. Foutje van de dakdekker. Die zich echter niet verantwoordelijk voelde. We wisten toen nog niet dat het 7 maanden zou duren voordat de reparatie zou plaatsvinden. Ondertussen de tijd gebruikt om op de plaats van het oude huis een tuin aan te leggen. Die is nu een groene oase geworden. Nieuwsgierig naar onze Ierland reis? Klik hier voor deel 1 hier voor deel 2

Lekke ruiten In de winter bleek dat we 2 lekke ruiten hebben. Gelukkig wel garantie. Een grote kraan werd ingezet voor de vervanging. Helaas scheurde 1 van de nieuwe ruiten bij het plaatsen. Dus mocht de kraan nog een keer terugkomen. Voor het hele verhaal over de bouw van ons Passiefhuis, zie https://passiefhuis.cockvanderkaaij.nl/

14 juni 2024 Na 7 maanden eindelijk de dakreparatie. 10 m2 van het dak is nieuw aangebracht, er is 5 m3 nieuwe droge cellulose ingeblazen, 15 m2 EPDM-dakbedekking is vervangen en er is 190 meter banen geplakt op de aanwezige naden. Technisch is dit probleem nu opgelost. Financieel en juridisch zal dit nog jaren gaan duren. En zo komen we aan de reden voor deze nieuwsbrief: nu kunnen we eindelijk aan onze nieuwe reis beginnen. Dezelfde week nog boeken we de boot (BraVo) en de vlucht (wijzelf) naar Zuid-Amerika.

Antwerpen Terminal 1333 in Antwerpen was het afleveradres. Dinsdag 13 augustus zou de vertrekdatum van de boot zijn. Totdat bleek dat die boot uit het schema was gehaald. Zonder overleg werden we een week later ingepland. Maar onze vlucht stond wel vast. Lang verhaal kort: we mochten een boot eerder, mits we binnen 24 uur de BraVo zouden inleveren in Antwerpen. Wij dus als een gek de BraVo ingepakt en vrijdagochtend 2 augustus naar Antwerpen gereden.

MV Grande Nigeria Op 6 augustus zou de MV Grande Nigeria – met droog onder het dek de BraVo – vanuit Antwerpen vertrekken. Helaas kregen we bericht dat dat niet het geval was. Vervolgens werd 9 augustus de ETS, de estimated time of sailing. Met de nadruk op de E… Op het moment van schrijven van deze nieuwsbrief vaart de Grande Nigeria voor de kust van Den Haag en is op weg naar Hamburg. Dus nog niet richting Montevideo… Wil je weten waar ie nu is? Ga naar hier.

Ons plan Plan is een wat groot woord. We verwachten dat de BraVo en wij elkaar in Montevideo ontmoeten op 5 september. Dan eerst wat praktische zaken regelen, zoals de tijdelijke invoer, verzekering, gasflessen kopen, reservewiel van 130kg op het dak zien te krijgen en gewoon de BraVo weer inrichten. Er mocht tijdens de overtocht geen gas, geen voedsel, geen kruipolie of een peper-en-zoutstel aan boord zijn. Maar toch: zie het kaartje van wat we misschien gaan doen. En zoals gezegd: we blijven X maanden weg.

63e marathon Eigenlijk de enige “verplichting” die we hebben is dat Cock zijn 63e marathon wil lopen in Buenos Aires.

2 vogels En voor Roelien is het ook vrij simpel: er zijn maar 2 soorten vogels in Zuid-Amerika: zangvogels en niet-zangvogels. En Roelien verheugt zich op het zien van pinguïns (een niet-zangvogel).  Veel mensen vragen ons nu al of een pinguïn een vogel of een zoogdier is. Het antwoord is: een pinguïn is een zeevogel die niet kan vliegen. Kenmerken van een vogel zijn dat hij/zij/het veren heeft en dat ie eieren legt.

Waren wij er eerder? Voor Roelien is het de eerste keer dat ze naar Zuid-Amerika gaat. Cock is in 1986 met een groepsreis naar Peru en Bolivia geweest. Toen is daar het reiszaadje geplant. En vooral de liefde om met eigen vervoer te gaan, staan en slapen waar je zelf wilt.En Roelien heeft dat virus ook.  Zou het besmettelijk zijn? Reacties welkom!

Ga verder met deel 2.

Cock en Roelien gaan de Europese winter van 2024 / 2025 in de Zuidamerikaanse zomer doorbrengen. Wil je onze reis volgen? Schrijf je dan rechtsboven in!