 |
| San Pedro We hebben geluk! Bij aankomst in San Pedro de Atacama is het festival ter ere van Sint Pieter (San Pedro dus) in volle gang. Het is een feest van geloof en vreugde. En zo te zien vooral de vreugde. In de kerk lijkt het wel carnaval. Mensen komen met confetti in het haar weer naar buiten. We zitten in Noord-Chili. Eigenlijk zitten we niet in Noord-Chili, maar in voormalig West-Bolivia. Bolivia is sinds zijn onafhankelijkheid van 1825 ongeveer de helft van zijn grondgebied kwijtgeraakt. In deze nieuwsbrief proberen we jullie mee te nemen in die geschiedenis.  Viento Blanco Noodgedwongen brengen we ruim een week door in en rond San Pedro. We wachten namelijk totdat de weg naar de Paso de Jama naar Argentinië weer open gaat. Hoogste passage is op 4831m. De witte wind – Viento Blanco – zorgt op de hoogste 40 km voor opwaaiende sneeuw bij stormkracht. Het extra verblijf is zeker geen straf. Woestijn en bergen zorgen voor een bizar maanlandschap.  Valle de la Luna Heel toepasselijk is er hier een Maanvallei. Daar gaan we wandelen over ongebaande paden. Beter gezegd: er zijn geen paden. We volgen droge rivierbeddingen. En ook hier staat een stevige wind. We hebben ons goed ingepakt, maar toch zit overal zand.  Onaards mooi Hoewel we tot nu toe nog niet op een andere planeet zijn geweest, hebben we het gevoel dat we door een onaards mooi landschap wandelen. Het witte is geen sneeuw, maar minerale afzettingen. En omdat we niet meer op de Aarde zijn, zijn er ook geen markeringen. We moeten zelf onze weg zoeken. Lukt vrij goed. Wel doen we 6 uur over 10km. Een onaards record.  Fietsen De dag erna maken we een fietstocht door de Valle de la Luna. We starten bij een ongebruikte ingang. Na een discussie met een parkwachter mogen we erin, mits we bij de echte ingang entree betalen. Als onderpand moeten we een paspoort inleveren. Gelukkig zijn er in dit deel wel paden, dus die ingang halen we wel. De zachtste steensoorten zijn geërodeerd tot zandduinen. Ook weer prachtig om te zien. En omdat hier verder niemand komt, is het zand niet aangetast door sandboarders, buggy-rijders en andere “sportievelingen“. Links op de foto zie je de wolken hangen boven de Paso de Jama. Daar nog steeds sneeuw en wind.  Regels zijn regels Bij de ingang was er wat verwarring. Na 13 uur mag je op de fiets het park niet meer in. Na onze uitleg dat we de BraVo aan de andere kant van het park hebben staan, was het weer goed. Bij een paar hoge zandduinen maken we een korte wandeling. Hier zijn wel wat toeristen. En vooral veel parkwachters met nogal stricte gedachten over regels. Tot onze verbazing zien we bij terugkomst van onze wandeling dat de fietsen zijn ingeladen in een pick-up-truck. Zonder veel woorden worden wij in de auto gezet en linea recta naar de BraVo gebracht. En zo zijn we veel te vroeg weer terug… Maar wel met een mooi verhaal. We doen alles voor jullie!  Streepjeslijn We zijn wel toe aan een dagje zonder parkwachters. En in dit uitgestrekte land is dat snel te vinden. We volgen een streepjeslijn op de kaart en hopen dat daar een weg is. Op een paar kleine hindernisjes na, blijkt dat te kloppen. Met een gangetje komen we goed door een strook los zand, de rivierdoorwading (met water!) bleek niet zo diep en om het afstapje van 1 meter hoog konden we omheen rijden. Al met al een prachtige rit. En geen mens gezien of gesproken.  Andeswolken De wolken boven de Andes breiden zich uit en komen steeds meer naar ons. Dat belooft weinig goeds voor het weer opengaan van de Paso de Jama. Bijzonder op de foto is de abrupte vertikale overgang van de zonsondergang. Heeft iemand een verklaring?  Vogeltijd De Atacamawoestijn bevat veel zoutvlaktes en zoutmeren. Vooral die laatsten zijn aantrekkelijk voor vogels. We maken er een vogeldag van. Op de foto een Andeskluut.  Met kuiken Het lijkt erop dat het broedseizoen van de Andeskluut een beetje ingewikkeld is. De juiste combinatie van warmte en regen is nodig. En dat in een tijd van klimaatverandering. Hier gaat het kuiken weer snel naar de ouder om te schuilen onder de vleugels.  Filteren Een flamingo heeft niet voor niets zo’n bijzondere snavelvorm. Daarmee kan deze Andesflamingo in ondiep water makkelijk en efficiënt voedsel verzamelen. Vooral roze kreeftjes om zijn kleur op peil te houden.  Filmpje We hebben een filmpje gemaakt van een trappelende flamingo. Zo haalt ie zijn voedsel op. Klik hier. .  Andescaracara Roelien heeft haviksogen en ziet tijdens een wandeling opeens een aasetende vogel. Het is een juveniele (jonge) Andescaracara. Wat ie hier eet is niet duidelijk. Hij rukt en trekt aan iets met haren en vel. Wat het is geweest: we weten het niet, maar we zien geen bloed of vlees.  Oase Water is altijd een levensbehoefte voor mensen en voor de landbouw. Hier in de woestijn lukt dat alleen in een oase. Wij maken er een wandeling, waarbij we zelfs natte voeten halen.  Witte bergen We hadden gehoopt dat na ons bezoek aan de Maanvallei en het vogelspotten de Paso de Jama weer open zou zijn. Niets is minder waar. De bergen worden steeds witter. Een alternatief hebben we niet echt. Zuidelijker is het kouder en nog meer besneeuwd. En noordelijker komen we in het onrustige deel van Bolivia. Dus tijd voor nog een paar uitjes.  Catarpe We gaan de kloof van Catarpe fietsen. Dat is op zich goed te doen. Soms is de helm ook wel handig als we onder overhangende rotsen doormoeten.  Beloning De fietstocht is zeer de moeite waard. Een paar keer maken we een wandelingetje omhoog om van het fraaie uitzicht op de kale rotsen en de spaarse vegetatie te genieten.  Pukara de Quitor We fietsen ook nog even langs bij de Pukara de Quitor. Dat is een pre-Inca site, door de Aymara gebouwd als een fort. Er zijn resten van 160 gebouwen. De Aymara van nu willen hier niet wonen, want dat zou afbreuk doen aan de geschiedenis van hun verre voorouders.  Pas open! De communicatie is verwarrend. Volgens de Argentijnse Rijkswaterstaat is de pas open, volgens de Chileense nog dicht. We wagen het er op. We hebben blikvoer voor een dag of 3. Vers eten kan niet mee, want dat mag de grens niet over. De pas is open en gek genoeg is er nauwelijks iets te merken van de vele honderden vrachtwagens die ook hebben staan wachten. Die zijn waarschijnlijk al eerder aan de beklimming begonnen. Het waait nog wel flink. We komen sneeuwschuivers tegen, maar de weg is goed berijdbaar. Onze laatste Andes-pas. We worden er een beetje treurig van. Vanaf nu gaat het alleen nog bergafwaarts, totdat we aan de kust van de Atlantische Oceaan staan.  Mavic 2 (2018 – 2026) Op de voor een drone respectabele leeftijd van 8 jaar heeft onze Mavic 2 Zoom haar laatste vlucht gemaakt. De harde windvlagen op weg naar de Paso de Jama werd haar noodlottig. De automatische noodlanding op een hoogte van 4282 meter vond plaats op de rotsen. Camera, propellors en antenne stuk. Eerder waren al 2 van de 3 accu’s ermee gestopt. Hoge temperaturen en hoge luchtvochtigheid waren daar de oorzaak. We zochten ook wel steeds de grenzen op. En gingen er over heen. Vliegen bij veel meer wind dan de specificaties toestaan. Boven de 5000 meter waar eigenlijk de draagkracht van de ijle lucht te laag is. We hebben er veel mooie foto’s aan te danken. En hopelijk hebben jullie er ook van genoten. We hebben dankzij het flight log de drone terug kunnen vinden. Ze komt dus gewoon naar Nederland. En thuis staat er nog een andere drone klaar. En hierbij dan de allerlaatste dronefoto.  Empanada In Zuid-Amerika worden veel empanada’s gegeten. Het is een klein, dichtgevouwen deeghapje in de vorm van een halve maan. Wij hebben ook trek. In Argentinië stoppen we bij een huisje waar empanada’s te koop zouden moeten zijn. Ze worden ter plekke gemaakt. We kiezen voor een kaasvulling, maar lama-vlees had ook gekund. Ware het niet dat het nog een paar dagen moet drogen aan de waslijn.  Plattegrond We krijgen spontaan een rondleiding langs rotstekeningen als we een museumpje bezoeken. Het bijzondere is dat hier behalve de normale afbeeldingen van beesten, zon en maan er ook plattegonden zijn. Onduidelijk is nog of ze van gebouwen zijn of van een hele stad.  Peronista’s We trekken door gebied dat al sinds jaar en dag door Peronista’s wordt bewoond. Aanhangers van de Peron-ideologie dus. Tot de laatste verkiezingen. Tot de schrik van velen won de rechtse Javier Milei hier. Bij ons ook wel bekend als de kettingzaagpresident. Als verklaring horen we dat de (des)informatie via de sociale media tot deze aardverschuiving heeft geleid. Er is pas sinds 5 jaar internet hier.  Bolivia Eindelijk Bolivia! We hebben erg uitgekeken naar dit land. Het heeft relatief de grootste inheemse bevolking van Zuid-Amerika. Weer eens wat anders dan al die afstammelingen van de Spanjaarden en Portugezen. Aan de grens is niets te merken van de uitgeroepen noodtoestand.  Pacific-oorlog En weer gaat het om delfstoffen. Sinds de onafhankelijkheid in 1825 heeft Bolivia veel grondgebied verloren. Zo had Bolivia samen met Peru tot 1884 een groot gebied in het noorden van het huidige Chili. Belangrijk voor Bolivia was de toegang tot de Stille Oceaan. Na de oorlog verloren beide landen (Bolivia en Peru) het mineraalrijke gebied aan de Chilenen. Deze oorlog wordt ook wel de Salpeteroorlog genoemd omdat er tevens gestreden werd om de rechten op het winnen van zout en koper in het kustgebied.  Doña Luly Op de lokale markt scoren we een bordje eten. Ze zijn erg blij dat wij er zijn. Ook de “lokale“ toeristen uit Argentinië en Brazilië blijven weg vanwege de onrust. We krijgen een extra vol bord.  Potosi Potosi is de hooggelegen zilverstad op 4200 meter. Hier haalden de Spanjaarden zoveel mogelijk zilver weg om naar Europa te brengen. Soms werd onderweg de lading gekaapt, bijvoorbeeld door Hollanders. Denk aan de Zilvervloot. Een klein deel van de opbrengst werd in Potosi uitgegeven. Niet aan de inheemse arbeiders en Afrikaanse slaven, maar aan de bouw van kerken en grote koloniale huizen.  De Munt De Spanjaarden bouwden in Potosi De Munt – La Moneda. Met de inzet van slaven was het goedkoper om hier van zilver alvast munten te maken.  Cerro Rico De Spaanse naam betekent Rijke Berg. In het Quecha heet ie Sumaq Urqu: Mooie Berg. Ook nu nog gebeurt hier alles met de hand. In de 3 eeuwen dat de Spanjaarden hier de baas waren, zijn er 8 miljoen doden onder de inheemsen en de slaven gevallen. Ook nu is het werk gevaarlijk. Gemiddeld leeft een mijnwerker 20 jaar korter dan een gewone inwoner van Potosí.  Geluk afdwingen Diep in de mijn zijn er offerplaatsen. Hier geven de mijnwerkers geschenken aan Pachamama, Moeder Aarde, om hun gezondheid te beschermen en om een rijke opbrengst te krijgen. Cocabladeren, 96% alcohol en nicotinestaafjes zijn de belangrijkste offers. Onze gids is zelf tot 2 jaar terug mijnwerker geweest en laat duidelijk merken dat hij het offeren heel belangrijk en waardevol vindt.  Brandstof Bij de tankstations is te merken dat er grote problemen zijn in dit land. Er is een enorm tekort aan diesel en benzine. We spraken een vrachtwagenchauffeur en die vertelde dat ie nu een werkweek van 7 dagen heeft: 4 dagen om te rijden en 3 dagen om in de rij te staan bij tankstations. Opvallend is dat iedereen het gelaten ondergaat. Wij zijn met volle tanks het land ingegaan en als er niets geks gebeurt, halen we daarmee Paraguay.  Castillo de la Glorieta Dit enorm luxe kasteel is gebouwd door een prins en prinses, uiteraard met opbrengst uit de zilvermijn. Het was hun buitenverblijf en ze waren hier maar 1 á 2 keer per jaar. Ze waren vaak in Europa. Hier haalden ze veel ontwerpen vandaan, zoals bijvoorbeeld de tuin, die moet lijken op de tuin van Versailles.  Sucre De hoofdstad van Bolivia is Sucre, maar de regering en de president zetelen in La Paz. In Sucre krijgen we een privé rondleiding van May. Op de Mercado Central wijst zij ons allerlei fruit en groente en we mogen de chicamoya ook proeven. Een heerlijke vrucht. May geeft ons een inkijkje in de macht van de vakbonden. Ook zij is onder druk gezet om mee te doen met de wegblokkades. Als je niet meedoet, dan krijg je een hoge boete van de bond. May is niet bezweken onder die druk.  Textiel In Sucre krijgen we uitleg over de betekenis van textiel voor de inheemse volken. Aan de patronen kan je zien met welk volk je te maken hebt. Veel inheemse mensen gaan weer waarde hechten aan hun afkomst en hoeven niet meer zo nodig westerse kleding en gewoonten over te nemen. Hun zelfvertrouwen neemt toe. Ook met dank aan de eerste inheemse president ooit: Evo Morales was dat van 2006 tot 2019. Daarvoor was hij boer en vakbondsleider van de cocatelers.  F6 Wegnummer F6 deed ons vermoeden dat we op een belangrijke doorgaande weg zitten. Blijkt niet te kloppen. De weg is smal en zeer onverhard. Dat is prima, want met langzaam rijden zien we meer van de prachtige omgeving.  Chaco-oorlog De laatste oorlog waar Bolivia mee te maken had was de strijd met Paraguay in de Gran Chaco. Bolivia begon deze oorlog omdat er een vermoeden was dat er in het omstreden gebied aardolie te winnen was. Uiteindelijk bleek er geen olie te zijn. Totaal vielen er tussen 1932 en 1935 100.000 doden. Paraguay kreeg uiteindelijk 75% van de Gran Chaco. Daarover meer in de volgende nieuwsbrief.  Rood-geel-groen We verlaten het land. In Bolivia zie je vaak de kleuren van de vlag gebouwd met autobanden. Rood staat voor het vergoten bloed, geel voor de minerale rijkdom en groen voor de natuurlijke rijkdom. Hoewel we veel korter in Bolivia zijn geweest dan de bedoeling was, hebben we toch een goed beeld gekregen. Het is een land dat nog lang niet van zijn problemen af is. Paraguay is de volgende bestemming. Reacties uiteraard weer welkom. |